Co znajdziesz w artykule?
Dlaczego ludzie są zmęczeni i jak to zabija firmę, biznes? – Spójrzmy prawdzie w oczy – firmy się zmieniają szybciej niż ludzie nadążają. W efekcie – rośnie liczba maili, spotkań, zadań i… ludzi, którzy zaczynają mieć wszystko gdzieś. Z badań wynika, że:
- Ponad połowa pracowników w Polsce czuje się przeciążona emocjonalnie, a 38% regularnie doświadcza stresu w pracy (Koalicja Bezpieczni w Pracy, 2024).
- 1 na 10 dni zwolnienia lekarskiego w Polsce to wynik zaburzeń psychicznych (ZUS, 2022).
- 50% pracowników na świecie odczuwa wypalenie lub chroniczny stres – a firmy płacą za to absencją, rotacją i spadkiem wyników (ADP, 2024; BCG, 2024).
I tu wchodzi odporność psychiczna – nie jako „coachingowy slogan”, ale jako strategiczne narzędzie przetrwania i wzrostu w biznesie. Bo jeśli zespół nie ma mentalnej wytrzymałości, to:
- będzie rzucał papierami, zanim wdrożycie nowe narzędzie CRM
- nie pociągnie kwartalnych targetów, nawet jeśli Excel mówi, że „powinni”
- a HR będzie się kręcił w kółko w spirali rotacji, rekrutacji i gaszenia pożarów.
To nie jest motywacyjne pitu-pitu. To twarde liczby, realne koszty i straty, które da się przeliczyć na konkretną sumę pieniężną.
CZYM JEST ODPORNOŚĆ PSYCHICZNA W MIEJSCU PRACY?
Wielu menedżerów, liderów HR i właścicieli firm wciąż mylnie rozumie pojęcie odporności psychicznej. Kojarzy im się z twardością, brakiem emocji lub postawą „radź sobie sam”. Tymczasem współczesna psychologia pracy i badań organizacyjnych mówi jasno – odporność psychiczna nie oznacza bycia niewzruszonym robotem, lecz zdolność do skutecznego działania w warunkach presji, zmienności i długotrwałego stresu – bez utraty efektywności, energii i relacji z otoczeniem.
Definicje naukowe podkreślają, że odporność psychiczna to nie cecha wrodzona, lecz zasób psychiczny, który można rozwijać. Jednym z najlepiej znanych modeli jest koncepcja „4C” stworzona przez prof. Petera Clougha i Douga Strycharczyka. Składają się na nią cztery komponenty – poczucie kontroli nad sobą i sytuacją, zaangażowanie w realizację zadań mimo trudności, traktowanie wyzwań jako szansy na rozwój oraz pewność siebie, która pozwala podejmować inicjatywę i znosić krytykę bez załamania. To podejście jest dziś szeroko stosowane w diagnozie i treningach odporności psychicznej w środowiskach biznesowych i sportowych, również w Polsce.
W kontekście miejsca pracy odporność psychiczna przekłada się na wiele praktycznych zachowań i reakcji. Pracownicy o wysokim poziomie tego zasobu lepiej radzą sobie z dynamicznymi zmianami, są bardziej elastyczni w podejściu do problemów, szybciej się regenerują po porażkach, potrafią utrzymać koncentrację i zaangażowanie mimo przeciążenia. W odróżnieniu od pracowników „gasnących” pod wpływem stresu, osoby odporne psychicznie zachowują zdolność do podejmowania decyzji, współpracy z zespołem i konstruktywnego działania, nawet w warunkach presji czasowej i informacyjnego chaosu.
Co istotne, odporność psychiczna nie jest luksusem zarezerwowanym dla menedżerów wyższego szczebla. W dobie rosnącego tempa pracy, zdalnych zespołów, nieustannych reorganizacji i cyfrowej transformacji, staje się ona warunkiem efektywności każdego członka organizacji – od specjalisty w dziale IT, przez kierownika zespołu sprzedaży, po dział księgowości. W praktyce oznacza to, że firmy, które nie rozwijają tej kompetencji u swoich ludzi, płacą za to wyższą rotacją, dłuższym czasem wdrożenia, większą liczbą dni chorobowych oraz słabszymi wynikami finansowymi.
Warto też podkreślić, że odporność psychiczna nie wyklucza emocji, empatii czy wrażliwości. Wręcz przeciwnie – to właśnie osoby odporne psychicznie są bardziej świadome swoich reakcji i potrafią zarządzać nimi w sposób, który sprzyja zarówno ich własnemu dobrostanowi, jak i efektywnej współpracy z innymi. To kompetencja przyszłości, ale potrzebna już dziś – nie tylko w branżach wysokiego ryzyka, ale również w sektorze bankowym, technologii, edukacji czy administracji.
Odporność psychiczna, rozwijana systemowo w organizacji, działa jak amortyzator dla zespołów i procesów – nie eliminuje problemów, ale pozwala lepiej przez nie przechodzić, z mniejszym kosztem ludzkim i operacyjnym. Przestaje być dodatkiem z katalogu benefitów, a staje się fundamentem nowoczesnej, świadomej kultury organizacyjnej.
JAK ZWIĘKSZYĆ ODPORNOŚĆ PSYCHICZNĄ PRACOWNIKÓW?
Wzmacnianie odporności psychicznej pracowników to dziś jedno z fundamentalnych zadań działów HR i liderów zespołów, którzy chcą tworzyć organizacje zdolne do adaptacji i stabilnego rozwoju. Mimo że wiele firm deklaruje, że „dba o dobrostan”, w praktyce sprowadza się to często do okazjonalnych webinarów o stresie lub owocowych czwartków. Tymczasem budowanie realnej odporności psychicznej to proces, który wymaga planu, konsekwencji i działania na trzech poziomach – indywidualnym, zespołowym i organizacyjnym.
Na poziomie indywidualnym kluczowe jest rozwijanie samoświadomości, umiejętności regulacji emocji oraz poczucia wpływu. Pracownicy, którzy potrafią rozpoznawać swoje reakcje, nie tłumią ich ani nie wypierają, są w stanie skuteczniej radzić sobie z napięciem. Treningi oparte na technikach poznawczo-behawioralnych, takich jak rozpoznawanie zniekształceń myślowych czy praca z przekonaniami, znacząco zwiększają odporność psychiczną. Badania pokazują, że nawet kilkutygodniowy program rozwoju odporności psychicznej może przynieść zauważalne efekty – w postaci większej wytrwałości, lepszej koncentracji i lepszych wyników w pracy zespołowej.
W skali zespołu duże znaczenie mają jakość komunikacji, styl zarządzania oraz klimat psychologiczny. Przełożeni, którzy dają swoim ludziom poczucie bezpieczeństwa – również emocjonalnego – stwarzają warunki, w których odporność psychiczna może się rozwijać. Nie chodzi o bezkrytyczną akceptację wszystkich zachowań, ale o autentyczne zainteresowanie, konsekwencję i umiejętność udzielania informacji zwrotnej w sposób, który buduje, a nie rani. Zespoły, w których panuje kultura współpracy, wzajemnego wsparcia i jasnego podziału odpowiedzialności, dużo lepiej radzą sobie z kryzysami, restrukturyzacjami czy intensywnymi okresami pracy.
Z kolei na poziomie całej organizacji odporność psychiczna wymaga systemowego podejścia. To oznacza nie tylko kampanie edukacyjne czy dostęp do konsultacji psychologicznych, ale przede wszystkim spójność między deklaracjami a działaniami. Jeśli firma mówi o dbaniu o ludzi, ale premiuje wyłącznie nadgodziny i pracę pod presją, wysyła sprzeczne sygnały. Pracownicy natychmiast to wyczuwają i reagują obniżeniem zaufania, motywacji i zaangażowania. Dlatego coraz więcej firm wprowadza realne zmiany – szkolenia z odporności psychicznej w ramach programów onboardingowych, sesje rozwojowe dla menedżerów czy narzędzia do regularnego badania stanu psychicznego zespołów.
Jednym z bardziej skutecznych podejść jest integracja odporności psychicznej z kulturą organizacyjną i systemami oceny. W praktyce oznacza to, że nie tylko efekty są mierzone, ale również sposób, w jaki zostały osiągnięte. Pracownik, który potrafi działać pod presją, nie wypalając się, i który wspiera innych w zespole – staje się cennym zasobem, a nie tylko „trybem w maszynie”. Taka zmiana myślenia sprawia, że odporność psychiczna przestaje być osobistym problemem pracownika, a staje się wspólną odpowiedzialnością całej organizacji.
Podsumowując, zwiększanie odporności psychicznej to proces, który musi być zakorzeniony w strategii rozwoju ludzi. Nie można tego zrobić „przy okazji”, ani zrzucić na dział HR. To temat strategiczny, który ma bezpośredni wpływ na wyniki finansowe, retencję, innowacyjność i reputację firmy na rynku. Firmy, które to rozumieją, zyskują przewagę nie tylko jako pracodawcy, ale jako zespoły gotowe na wyzwania, które niesie przyszłość.
SKUTECZNE METODY BUDOWANIA ODPORNOŚCI PSYCHICZNEJ – CO NAPRAWDĘ DZIAŁA?
Jeśli zależy Ci na prawdziwym wzmacnianiu odporności psychicznej w organizacji, zapomnij o jednorazowych warsztatach motywacyjnych, plakatach o „mindfulness”, masażach czy porannej jodze na Zoomie. To tylko tło! W realnym świecie odporność psychiczna rośnie wtedy, gdy firma traktuje ją nie jako trend, ale jako kompetencję strategiczną, którą można trenować, mierzyć i osadzać w procesach. Poniżej metody, które faktycznie działają – i można je wdrożyć w polskich firmach.
1️⃣ Indywidualny trening mentalny – najskuteczniejsze narzędzie budowania odporności psychicznej
Jeśli firma chce mieć pracowników, którzy są odporni psychicznie, zaangażowani i potrafią działać pod presją – musi zacząć od jednostki. Grupowe działania mają sens, ale to właśnie indywidualny trening mentalny daje największy zwrot z inwestycji. Dlaczego? Bo pozwala dobrać narzędzia dokładnie do potrzeb danej osoby – lidera, specjalisty, eksperta, członka zespołu w kryzysie.
Trening mentalny – Wbrew pozorom, nie chodzi o coaching, ani terapię. Trening mentalny to proces rozwoju kompetencji psychologicznych i poznawczych, które bezpośrednio wpływają na odporność psychiczną. Może obejmować pracę nad:
- regulacją emocji w stresie i konflikcie
- zmianą szkodliwych przekonań („muszę być perfekcyjny”, „nie mogę zawieść”)
- rozwijaniem elastyczności poznawczej i odporności na zmianę
- treningiem koncentracji, wytrwałości, kontroli poznawczej
- budowaniem wewnętrznej motywacji i spójności wartości.
Dobrze zaprojektowany program trwa od 6 do 12 tygodni, oparty jest o realne cele zawodowe i osobiste.
Komu warto zaoferować? Największe efekty trening mentalny w firmach przynosi, gdy oferowany jest:
- menedżerom liniowym i średniego szczebla – bo to oni są często pod największą presją, a jednocześnie wpływają na kulturę zespołu
- pracownikom przygotowywanym do zmiany lub w zmianie – jako wsparce w akceptacji i adaptacji
- osobom z wysokim potencjałem (high potential) – by rozwijać ich zdolność do działania w niepewności, złożoności, zmianie
- liderom projektów, którzy zarządzają bez formalnej władzy – czyli muszą działać na zaufaniu i sile wewnętrznej.
W firmach, które wdrażają indywidualny trening mentalny jako element strategii HR lub wellbeingu, widać zauważalne rezultaty:
- spadek poziomu stresu chronicznego i rotacji
- większa samodzielność w podejmowaniu decyzji
- lepsza komunikacja w zespole
- wzrost odporności na krytykę, porażki i nieprzewidywalność
- zwiększona gotowość do zmiany i elastyczność adaptacyjna.
W Polsce tego typu treningi z powodzeniem wdrażają firmy technologiczne, banki, centra SSC/BPO, branża farmaceutyczna oraz mniejsze, ale ambitne organizacje z dużą presją czasu. Z punktu widzenia organizacji – to zdecydowanie najlepsza inwestycja. Koszt jednego pełnego programu treningowego (ok. 6–10 sesji) to często mniej niż koszt absencji jednej osoby na L4 przez 3 tygodnie. A efektem jest trwała zmiana kompetencji ludzkich, których nie da się zbudować jednorazowym webinarem czy darmowym jabłkiem.
Firmy, które wdrażają ten model, tworzą prawdziwą przewagę – nie poprzez benefity, ale przez rozwój „od środka”.
2️⃣ Badanie i narzędzie rozwojowe MTQ – naukowy model odporności psychicznej, który realnie mierzy i rozwija kluczowe kompetencje pracowników
Zanim firma zacznie „wzmacniać odporność psychiczną” ludzi, powinna zadać sobie proste pytanie – czy w ogóle wie, jak wygląda poziom tej odporności dziś? Kto naprawdę radzi sobie z presją, a kto tylko sprawia takie wrażenie? Który z liderów spala się pod powierzchnią, mimo że na spotkaniach jest „ogarnięty”?
Bez diagnozy i danych nie ma rozwoju! Dlatego tak skutecznym i przełomowym narzędziem dla firm, które naprawdę chcą rozwijać odporność psychiczną, jest MTQ – Mental Toughness Questionnaire. MTQ to naukowo zweryfikowany model psychologiczny stworzony przez prof. Petera Clougha i Douga Strycharczyka. Bada i opisuje odporność psychiczną jako zestaw konkretnych kompetencji poznawczo-emocjonalnych, które można zmierzyć, rozwijać i weryfikować w czasie.
Model MTQ opiera się na tzw. 4C – czterech kluczowych obszarach odporności psychicznej:
- Kontrola (Control) – zdolność do zarządzania sobą i emocjami w trudnych sytuacjach.
- Zaangażowanie (Commitment) – umiejętność utrzymywania koncentracji i działania mimo przeszkód.
- Wyzwanie (Challenge) – nastawienie na rozwój i otwartość na zmianę.
- Pewność siebie (Confidence) – wiara we własne możliwości i zdolność do asertywności.
MTQ48 (najczęściej stosowana wersja narzędzia) pozwala nie tylko określić ogólny poziom odporności psychicznej danej osoby, ale również dokładnie pokazać, w których obszarach pracownik lub lider ma deficyty, a które są jego zasobem.
To nie „test osobowości”, ani „badanie stylu pracy”. To twarda diagnoza kompetencji psychicznych, które bezpośrednio wpływają na efektywność, odporność na stres, jakość decyzji i relacje w zespole.
Przykład zastosowania w korporacji – Liderzy z działu compliance w instytucji finansowej przeszli badanie MTQ. Raporty wykazały wysoką pewność siebie logiczną, ale niską kontrolę emocjonalną i niski poziom wyzwania – co tłumaczyło odporność na zmiany i spadek zaangażowania. Po 8 tygodniach indywidualnego wsparcia opartego na wyniku MTQ – poprawa o 23% w zakresie challenge i +17% w kontroli emocji.
MTQ to nie narzędzie HR-owe. To kompas psychologiczny dla organizacji, które chcą nie tylko „wspierać dobrostan”, ale realnie rozwijać ludzi i chronić ich przed wypaleniem, stresem i dezorganizacją w kryzysie.
Chcesz odporności? Najpierw ją zmierz!
OD WDROŻENIA DO TRANSFORMACJI – JAK REALNIE WZMACNIAĆ ODPORNOŚĆ PSYCHICZNĄ I NIE SKOŃCZYĆ TYLKO NA WEBINARACH?
Odporność psychiczna nie buduje się od kliknięcia w link do szkolenia. Nie wzmacnia się przez prezentację z ładnymi slajdami, ani przez pojedyncze ćwiczenia z oddechem. Żeby cokolwiek realnie się zmieniło – w zachowaniach, decyzjach, stylu zarządzania – trzeba wejść głębiej. Trzeba pracować z człowiekiem, nie z grupą.
To dlatego tak wiele inicjatyw w firmach kończy się „dobrym odbiorem” i… żadną zmianą. Bo są odklejone od realiów ludzi, ich napięć, przekonań, ograniczeń i możliwości. Prawdziwa odporność psychiczna nie rozwija się na sali konferencyjnej, tylko tam, gdzie zapadają trudne decyzje. W środku człowieka. W jego głowie. W chwili rezygnacji. W momencie przeciążenia. I właśnie na takie sytuacje trzeba ludzi przygotować – konkretnie, systemowo, indywidualnie.
Profesjonalny trening mentalny to proces, który w organizacjach działa, bo zaczyna się od zrozumienia – z kim pracujemy, w jakim kontekście i po co. Nie ma dwóch takich samych liderów, nie ma dwóch takich samych sytuacji stresowych. Dlatego praca nad odpornością psychologiczną musi być szyta na miarę – i wsparta rzetelną analizą, a nie modą.
Skuteczne wdrożenie w firmie nie polega na tym, by „coś zrobić”, tylko by zbudować systemowy sposób rozwijania zdolności psychicznych ludzi w rolach liderskich. Najpierw diagnoza. Później rozmowa. Następnie precyzyjnie dobrana interwencja – indywidualna, a nie masowa. I dopiero potem ocena efektów – zmiana zachowań, stabilność emocjonalna, gotowość do działania pod presją.
To podejście wymaga więcej niż „zorganizowania warsztatu”. Wymaga partnerstwa z kimś, kto rozumie złożoność psychiki, zna realia organizacyjne i potrafi przełożyć psychologię na decyzje biznesowe. Ale właśnie takie podejście przynosi efekty, których nie da się osiągnąć przez popularne formaty. Nie chodzi o checklistę z wellbeingu. Chodzi o trwałą zmianę zdolności psychicznych, które pozwalają pracownikom i liderom funkcjonować z siłą, elastycznością i spokojem – mimo realnych trudności.
Jeśli organizacja ma ambitne cele, złożone środowisko i ludzi na stanowiskach, które wymagają wewnętrznej odporności – nie stać jej na działania powierzchowne. Trening mentalny, który jest dobrze zaprojektowany, nie jest dodatkiem. Jest warunkiem przetrwania i rozwoju.
I dokładnie w tym zakresie mogę pomóc. Zapraszam do kontaktu!
WSPÓŁPRACA
Potrzebujesz profesjonalnego wsparcia w zakresie rozwoju mentalnego, osobistego czy umiejętności liderskich? Myślisz o zmianie, a nie wiesz jak i od czego zacząć? Stoisz w miejscu i boisz się zrobić kolejny? A może po prostu chcesz w końcu zacząć robić to, co od lat pozostaje tylko w sferze Twoich marzeń? Chcesz osiągać niezwykłe cele? Nie czekaj – weź życie w swoje ręce!
Zapraszam do współpracy!
Pracuję w biznesie, sporcie, modelingu, z ludźmi mediów, estrady… i nie tylko. Jestem Certyfikowaną Trenerką Mentalną, Licencjonowaną Konsultantką i Trenerką Odporności Psychicznej, Trenerką Biznesu w zakresie Kompetencji Liderskich i Społecznych, Specjalistą Psychologii Sportu i Mistrzostwa. Mentorką umiejętności ludzkich – osobą, która towarzyszy innym w głębokiej zmianie osobistej i zawodowej.
Specjalizuję się w rozwoju umiejętności społecznych (miękkich) i psychologii mistrzostwa. Maksymalizuję potencjał, oswajam wewnętrznych sabotażystów i pomagam osiągać niezwykłe cele, ambitnym ludziom.
Napisz do mnie!
Ⓜ️ hello@magdalenazapadka.com
🌐 www.magdalenazapadka.com
MENTAL PRO • Magdalena Zapadka • Trener Mentalny • Trening Mentalny • Trener Biznesu People Skills • Performance Power Skills Mentor • Rozwój Osobisty • Odporność Psychiczna • Wewnętrzna Siła • Emocje • Stres • Presja • Psychologia Sportu i Biznesu • FRIS • Przywództwo • Zarządzanie Talentami • Budowanie Zespołu • Sukces • Psychologia Mistrzostwa • Potencjał • Komunikacja • Mindset • MTQ Family Group – MTQ48 MTQ48 PLUS MTQ48 SPORT • Nawyki
