Co znajdziesz w artykule?
Znasz to uczucie, kiedy wszystko z zewnątrz wygląda w porządku, ale w środku czujesz… dziwną pustkę? Może działasz, może próbujesz „wziąć się za siebie”, może nawet przeczytałaś kilka książek o rozwoju, odbyłaś sporo dość ciekawych i dobrych szkoleń. Ale mimo to coś nie rusza. Coś Cię trzyma w miejscu.
To nie lenistwo. To nie brak ambicji. To nie brak chęci działania. To brak świadomości, na jakim etapie rozwoju naprawdę jesteś!
Większość ludzi nigdy się nad tym nie zastanawia. Błądzą między próbami zmian, a powtarzaniem tych samych schematów. A potem dochodzą do momentu, w którym mówią – „Nie wiem, co ze sobą zrobić”, albo „Znowu wracam do punktu wyjścia”.
Dobra wiadomość jest taka, że dalej nie musi tak wyglądać. Istnieje konkretna mapa. Prosty model, który pozwala zrozumieć, dlaczego czujesz się zablokowana, i co dokładnie trzeba przejść, żeby z tego wyjść.
Ten model to cztery poziomy świadomości człowieka. To nie ezoteryka. Nie numerologia. Nie coachingowe hasełka. Tylko realna psychologiczna droga od życia w trybie „reakcji” do pełnej, świadomej obecności i działania. Przebadane, znane dobrze psychologii i występujące u każdego człowieka – 4 poziomy świadomości!
DLACZEGO ŚWIADOMOŚĆ TO PODSTAWA KAŻDEGO ROZWOJU?
Zanim zaczniesz pracować nad sobą, warto zrozumieć to, że każdy człowiek działa z określonego poziomu świadomości. To właśnie on wpływa na Twoje decyzje, sposób myślenia, interpretację rzeczywistości i… wszystkie próby zmiany.
Dlatego czasem możesz czuć, że „pracujesz nad sobą”, ale nic się nie zmienia. Bo robisz to z tego samego miejsca, czyli z poziomu, który nie pozwala zobaczyć prawdziwej przyczyny problemu. To nie lenistwo, brak motywacji czy słaba wola są przeszkodą w rozwoju. To brak świadomości tego, z jakiego wewnętrznego miejsca działasz.
W psychologii rozwojowej i praktyce mentoringu mówimy, że człowiek funkcjonuje na różnych poziomach świadomości, podobnie jak dziecko, nastolatek i dorosły postrzegają świat zupełnie inaczej. W miarę jak rośniesz psychicznie i emocjonalnie, zmienia się Twój sposób postrzegania siebie, reagowania na emocje i konflikty oraz rozumienia odpowiedzialności i celu.
Dlatego rozwój osobisty – ten prawdziwy, skuteczny rozwój, zaczyna się właśnie od rozpoznania, na jakim poziomie świadomości jesteś dzisiaj. Bo to określa:
• czy w ogóle jesteś gotowa/gotowy się rozwijać
• czy szukasz rozwiązań, czy winnych
• czy działasz z lęku, czy z intencji
• czy potrzebujesz prowadzenia trenera mentora, czy już potrafisz samodzielnie poszukiwać, testować podejmować decyzje.
A dlaczego to ważne? Jeśli nie rozpoznasz swojego obecnego poziomu świadomości:
• możesz próbować technik, które nie zadziałają
• mieć oczekiwania, których nie da się spełnić
• albo wejść w rozwój z miejsca „ja nic nie potrafię” i utknąć tam na lata.
To właśnie dlatego najpierw trzeba zrozumieć, jak działa Twój umysł, jak interpretujesz świat i z czego to wynika. Nie po to, żeby się oceniać. Tylko po to, żeby zrobić pierwszy realny krok naprzód. poznaj lepiej siebie i działaj!
CZYM SĄ POZIOMY ŚWIADOMOŚCI CZŁOWIEKA?
Poziomy świadomości to sposób opisu różnych etapów, na których znajduje się nasza percepcja siebie, innych i świata. To nie tylko teoria, ale praktyczne narzędzie, które pomaga zrozumieć, dlaczego działamy tak, a nie inaczej, oraz co blokuje nasz rozwój. Model ten pokazuje, że świadomość nie jest stała, że zmienia się i ewoluuje, a każdy poziom ma swoje charakterystyczne cechy i wyzwania.
Pojęcie poziomów świadomości ma swoje korzenie w psychologii rozwojowej, filozofii oraz badaniach nad ludzką świadomością. Znani badacze, tacy jak Robert Kegan, Clare Graves, czy Ken Wilber, opisali kolejne etapy rozwoju wewnętrznego, które odzwierciedlają wzrost zdolności do samoświadomości, odpowiedzialności i integracji.
W praktyce, zrozumienie tych poziomów pozwala:
• rozpoznać, na jakim etapie jesteś teraz
• zidentyfikować przeszkody, które powstrzymują Twój rozwój
• dobrać odpowiednie metody i narzędzia, które pomogą Ci przejść dalej.
Ja, jako mentor, trener mentalny oraz trener biznesu, chętnie korzystam z tego modelu, by dostosować wsparcie do aktualnych potrzeb moich mentee. Unikam w ten sposób narzucania rozwiązań, które na danym poziomie świadomości nie będą skuteczne. Dla osób, które ze mną pracują i szukają realnej zmiany, świadomość swojego poziomu jest kluczowa. Bez niej łatwo wpadać w pułapkę powtarzania starych schematów, mimo chęci i wysiłków. Wiedza o poziomach świadomości pozwala moim klientom:
• zwiększyć samoświadomość i rozumienie swoich reakcji
• nauczyć się świadomie wybierać swoje działania
• przyspieszyć rozwój dzięki celowanemu mentoringowi, który odpowiada na ich realne potrzeby.
Dzięki temu proces rozwoju staje się nie tylko skuteczniejszy, ale i bardziej satysfakcjonujący, dla obu stron.
LIFE IS HAPPENING TO ME – ŚWIADOMOŚĆ OFIARY
LIFE IS HAPPENING TO ME – ŻYCIE MI SIĘ PRZYTRAFIA. Na tym poziomie świadomości postrzegasz siebie jako bierną wobec świata, przekonana, że zdarzenia dzieją się „Tobie”, a nie za Twoją sprawą. W psychologii ten etap często łączy się z poczuciem braku kontroli, które zostało zdefiniowane przez Juliana Rottera jako „locus of control zewnętrzny” (Rotter, 1966). Osoby z „zewnętrznym locus of control” wierzą, że ich życie zależy od czynników zewnętrznych, od losu, innych ludzi, okoliczności, co ogranicza ich motywację do działania.
Badania pokazują, że takie przekonania korelują z niższym poziomem dobrostanu psychicznego, większym stresem i większą podatnością na depresję (Findley i Cooper, 1983; Lefcourt, 1982). Na tym etapie, w procesie rozwoju, często doświadczasz frustracji, bezradności i chronicznego narzekania, które są naturalną reakcją na poczucie braku wpływu.
Z punktu widzenia rozwoju świadomości (np. Robert Kegan, 1982), jest to poziom, w którym człowiek nie jest jeszcze w stanie w pełni zobaczyć siebie jako aktywnego twórcę swojego życia. Działa głównie w trybie reakcji na bodźce zewnętrzne, co ogranicza jej zdolność do samorefleksji i świadomego podejmowania decyzji.
Jak rozpoznać ten poziom u siebie?
• częste myśli typu „To nie moja wina” lub „Nie da się nic zrobić”
• poczucie bezsilności i brak motywacji do zmiany
• skłonność do obwiniania innych lub okoliczności za swoje problemy
• trudności z podejmowaniem inicjatywy i decyzji.
Trening umiejętności czy mentoring na tym etapie polega na budowaniu u mentee poczucia sprawczości i kontroli. Wsparcie emocjonalne i zadawanie pytań, które pomagają odkryć nawet drobne obszary wpływu, które są kluczowe. Narzędzia takie jak dziennik refleksji pomagają zacząć dostrzegać swoje reakcje i stopniowo przesuwać „locus of control” w kierunku wewnętrznego.
Poziom 1 świadomości to naturalny start na drodze rozwoju, często związany z poczuciem bycia „ofiarą” okoliczności. Zrozumienie, że taki stan ma swoją psychologiczną podstawę i jest powszechnym etapem, pozwala podejść do siebie z większą akceptacją i wyrozumiałością. Kluczowe jest tu uświadomienie sobie, że mimo wszystko istnieją obszary, gdzie mamy wpływ i to właśnie od nich warto zacząć.
LIFE IS HAPPENING BY ME – ŚWIADOMOŚĆ I ODPOWIEDZIALNOŚĆ
Po przejściu przez etap poczucia bezsilności (TO ME), następuje przełom i człowiek zaczyna dostrzegać, że ma wpływ. To moment, w którym przestajemy czekać, aż coś się zmieni „samo”, i zaczynamy działać. Przestajemy obwiniać świat, ludzi, okoliczności i rozumiemy, że „To ja tworzę moje życie”.
LIFE IS HAPPENING BY ME – ŻYCIE SIĘ WYDARZA PRZEZE MNIE, czyli to ja tworzę i kreuję swoje życie.
To poziom, który psychologia opisuje jako przejście od zewnętrznego do wewnętrznego locus of control (Rotter, 1966), a rozwój poznawczy wg Roberta Kegana jako self-authoring mind, czyli umysł, który nie tylko reaguje, ale zaczyna budować swoje własne wartości, cele i sposób działania.
Jak rozpoznać ten poziom u siebie?
• masz coraz większą potrzebę wpływu i samostanowienia
• zaczynasz stawiać sobie cele i szukasz sposobów ich realizacji
• przestajesz czekać na „idealne okoliczności” i bierzesz sprawy w swoje ręce
• czasem czujesz napięcie, bo wszystko próbujesz kontrolować
Ten etap, to także etap w którym występuje pułapka nadmiernej kontroli. Człowiek chce mieć wpływ na wszystko, przez co może być sztywny, zamknięty na innych, zestresowany. Sukces i działanie stają się centralnym punktem – ale czasem kosztem elastyczności, relacji czy spokoju wewnętrznego.
Co warto rozwijać na tym poziomie?
• świadomość celów – nie tylko „co chcę osiągnąć”, ale też „dlaczego mi na tym zależy?”
• umiejętność priorytetyzacji – nie wszystko da się zrobić naraz
• zarządzanie sobą – emocje, energia, czas
Na tym poziomie możesz bardzo wiele zdziałać, ale tylko wtedy, gdy nie zgubisz siebie w działaniu. To nie chodzi o „bycie perfekcyjną” czy „robienie więcej”. Chodzi o świadome budowanie życia czy kariery w zgodzie z tym, co naprawdę dla Ciebie ważne.
To także idealny moment, by pracować z mentorem, nie po to, by Ci mówił, co masz robić, ale by pomógł Ci lepiej widzieć i słyszeć siebie, swoje mechanizmy i sposób działania. Sama możesz tego nie doświadczyć, wielu rzeczy nie zauważyć, pominąć.
LIFE I HAPPENING THROUGH ME – ŚWIADOMOŚĆ WSPÓŁTWÓRCY
LIFE IS HAPPENINH THROUGH ME -ŻYCIE DZIEJE SIĘ I PRZEPŁYW PRZEZE MNIE
To poziom, w którym przestajesz wymuszać życie, zaczynasz mu ufać. Nadal działasz, ale nie z miejsca kontroli, tylko z miejsca wewnętrznej spójności. Czujesz, że jesteś kanałem dla większej inteligencji, mądrości, kreatywności.
To jakby życie nie działo się dla ciebie (jakby ktoś Ci dawał coś z zewnątrz), tylko „poprzez ciebie”, bo jesteś z nim w przepływie. Podejmujesz decyzje bardziej sercem, intuicją, jesteś autentyczna, lekka, a działania zaczynają przynosić efekty „bez ciśnienia”.
To moment, w którym człowiek odpuszcza nadmierną kontrolę i zaczyna ufać. Nie w sensie „nic nie robię, bo samo się zrobi”, ale raczej, bo „Jestem częścią czegoś większego. Nie muszę wszystkiego kontrolować, żeby działało”. To głęboka zmiana perspektywy z „muszę mieć plan na wszystko” do „działam w zgodzie ze sobą i pozwalam życiu płynąć”.
W psychologii, ten poziom można odnieść do tzw. flow opisanego przez Mihálya Csíkszentmihályiego. To stan, w którym jesteś maksymalnie skupiona, kreatywna, zintegrowana wewnętrznie. Czas „znika”, a Ty po prostu działasz, z lekkością, intuicją i efektem.
To także moment, w którym rośnie inteligencja emocjonalna, empatia i poczucie spójności wewnętrznej. Twoje działania nie wynikają już tylko z „muszę” i „powinnam”, ale z „chcę”, „czuję”, „to moje”. Twoje „ja” zaczyna integrować się z relacjami, światem, wartościami.
Jak rozpoznać ten poziom u siebie?
• coraz częściej masz przeczucie, co zrobić i ono się sprawdza
• podejmujesz decyzje bardziej sercem i intuicją niż tylko logiką
• pojawia się spójność, czyli to, co robisz, czujesz i myślisz, zaczyna iść w tym samym kierunku
• masz więcej spokoju, mniej potrzeby kontroli
• pracujesz i lubisz działać w partnerstwie, z ludźmi, z życiem
Jakie wyzwania pojawiają się na tym poziomie?
• możesz czasem czuć się „poza systemem”, bo Twoje podejście jest mniej konwencjonalne
• możesz mieć trudność w wyjaśnianiu innym, dlaczego coś robisz „tak, a nie inaczej”
• pojawia się potrzeba przestrzeni i autentyczności, nie chcesz już „grać ról”
• czasem trudno znaleźć równowagę między logiką, a intuicją
Na poziomie LIFE IS HAPPENING THROUGH ME przestajesz być jedynie wykonawcą planów, a stajesz się kanałem, przez który mogą się wydarzać rzeczy większe niż Ty sam. Działasz w zgodzie ze sobą, ale też z większym porządkiem, nie walczysz już z życiem, tylko współtworzysz z nim.
To poziom, który bardzo często przyciąga innych, bo Twoja spójność, lekkość i energia działają inspirująco. Nie „popychasz” rzeczy, a pozwalasz im się zadziać, kierując z wnętrza.
LIFE IS HAPPENING AS ME – ŚWIADOMOŚĆ JEDNOŚCI
Na tym poziomie znika granica między „ja” a „życie”. Nie ma już oddzielenia między Tobą, a światem, ludźmi, wydarzeniami. Czujesz się częścią większej całości tak, jakbyś była kroplą, ale i całym oceanem jednocześnie. I to nie jest metafora, to realne doświadczenie. Ludzie na tym poziomie opisują głęboki spokój, akceptację, brak wewnętrznego konfliktu, a ich działania wynikają nie z lęku czy potrzeby, ale z miłości, misji, sensu.
Co na to nauka i psychologia? Chociaż poziom „AS ME” bywa kojarzony z duchowością, jest zgodny z badaniami nad tzw. „stanami szczytowymi” (peak experiences) opisywanymi m. in. przez:
• Abrahama Maslowa, który widział je jako przejawy samorealizacji i transcendencji
• Mihaly Csikszentmihalyi, twórcę teorii przepływu (flow), który opisywał doświadczenia pełnego zjednoczenia ze swoim działaniem
• Ken Wilber, który ujął ten poziom jako „świadomość niedualna” w swojej teorii integralnej.
To także bliskie podejściom psychologii transpersonalnej, która jest uznaną dziedziną badającej rozwój poza ego.
Ludzie na poziomie LIFE IS HAPPENING THROUG ME:
• działają z poziomu misji, sensu, wyższej służby, a nie z poziomu ego
• nie potrzebują już walidacji, nie rywalizują, po prostu są
• wykazują się spokojem, empatia, obecnością
• nie tylko współpracują, oni łączą
• mają autentyczną potrzebę dzielenia się sobą, pomagania, bycia użyteczną
• podejmują decyzje z poziomu zgody, zaufania i głębokiego wewnętrznego prowadzenia.
To liderzy z sercem, mentorzy, osoby, które „nawet nic nie mówią, a i tak inspirują”. Świadomość „AS ME” to nie coś, co się zdobywa siłą. To stan, w którym opuszczasz kontrolę i wracasz do siebie, do takiej, jaką naprawdę jesteś, pełnej, połączonej, spokojnej.
Ten stan i poziom nie jest celem. nie da sie go osiągnąć dążąc do niego za wszelka cenę. To prawda, którą odkrywasz, gdy przestajesz walczyć o siebie, bo w końcu rozumiesz, że już jesteś tym, czego szukałaś.
CZY POZIOMY ŚWIADOMOŚCI JAKO KLUCZ DO REALNEJ ZMIANY?
Model poziomów świadomości człowieka to narzędzie, które pozwala zrozumieć mechanizmy wewnętrznego rozwoju i wyjaśnia, dlaczego niektóre zmiany są trwałe, a inne kończą się porażką. W oparciu o badania psychologiczne, zwłaszcza teorię „locus of control” autorstwa Juliana Rottera, możemy wskazać, że kluczową różnicą między osobami jest to, czy postrzegają one wpływ na swoje życie jako zależny od własnych działań, czy od czynników zewnętrznych. Osoby z dominującym „locus of control” zewnętrznym często czują się ofiarami losu, co odpowiada poziomowi świadomości ofiary. To właśnie z tego miejsca trudno im podjąć trwałe działania na rzecz zmiany, ponieważ nie wierzą w swoją sprawczość. W przeciwieństwie do nich, osoby z „locus of control” wewnętrznym uznają, że to one kształtują swoje życie, co jest fundamentem poziomu świadomości odpowiedzialności. Badania wskazują, że przesunięcie postrzegania kontroli z zewnątrz na wewnętrzne znacząco zwiększa motywację i skuteczność podejmowanych działań.
Dalsze etapy rozwoju świadomości, takie jak poziom współtworzenia i poziom jedności, znajdują swoje odzwierciedlenie w pracach Abrahama Maslowa, który opisał doświadczenia szczytowe (peak experiences) jako stany głębokiej integracji, poczucia jedności i spełnienia. To właśnie na tych wyższych poziomach świadomości pojawia się poczucie harmonii z otoczeniem, intuicyjne podejmowanie decyzji oraz zdolność do twórczego działania. Mihaly Csikszentmihalyi, twórca teorii przepływu (flow), potwierdził, że osiąganie stanu pełnego zaangażowania i synchronizacji działań z własnymi wartościami jest kluczowe dla poczucia szczęścia i efektywności.
Praktyczne znaczenie modelu poziomów świadomości polega na tym, że pomaga on zidentyfikować, na jakim etapie rozwoju znajduje się dana osoba, co umożliwia dobranie odpowiednich narzędzi i strategii rozwojowych. Na przykład, ktoś na poziomie świadomości ofiary potrzebuje przede wszystkim wsparcia w budowaniu poczucia wpływu i odpowiedzialności, podczas gdy osoba na poziomie współtworzenia będzie efektywniej korzystać z metod opartych na intuicji i kreatywności. Podejście to minimalizuje ryzyko frustracji i wypalenia, które pojawiają się, gdy próbuje się przeskoczyć etapy rozwoju bez przygotowania i właściwego wsparcia.
Dla osób młodych, które wkraczają w dorosłość, model ten jest szczególnie ważny. Pomaga im zrozumieć, dlaczego niektóre wyzwania wydają się trudniejsze do pokonania oraz pokazuje, jak krok po kroku budować świadome podejście do własnego życia i decyzji. Również osoby stojące na życiowym rozdrożu czy chcące zmienić ścieżkę zawodową zyskują dzięki temu narzędziu jasność i strukturę działania, co zwiększa szanse na trwałą i satysfakcjonującą zmianę.
Podsumowując, poziomy świadomości to klucz do realnej zmiany, ponieważ opisują proces przechodzenia od poczucia bezsilności do świadomego i pełnego odpowiedzialności życia. Oparte na solidnych badaniach i obserwacjach narzędzie pozwala skuteczniej kierować rozwojem osobistym i zawodowym, eliminować blokady mentalne oraz tworzyć trwałe fundamenty pod sukces i spełnienie. W praktyce, zrozumienie własnego poziomu świadomości i umiejętność pracy z nim to krok, który znacząco przyspiesza proces zmiany i zwiększa jego skuteczność.
Dlatego w mojej, codziennej pracy mentorskiej kluczowa jest identyfikacja aktualnego poziomu świadomości klienta, zwłaszcza młodych osób wchodzących w dorosłość, osób na życiowym rozdrożu, czy tych, którzy chcą zmienić ścieżkę zawodową, ale nie wiedzą, jak zacząć. Dzięki temu proces rozwoju przebiega szybciej i bardziej naturalnie, bez frustracji i wypalenia.
Rozwój oparty o tę wiedzę to nie tylko wsparcie w działaniu, ale przede wszystkim w budowaniu świadomości siebie i własnej odpowiedzialności. To gwarancja, że zmiana będzie nie tylko chwilowa, lecz trwała i głęboka.
Chcesz zacząć prawdziwą, skuteczną przemianę, pozwól, że Ci w tym pomogę. Ze mną ruszysz z miejsca! To pierwszy krok do życia w pełni świadomego, odpowiedzialnego i spełnionego.
WSPÓŁPRACA
Potrzebujesz profesjonalnego wsparcia w zakresie rozwoju mentalnego, osobistego czy umiejętności liderskich? Myślisz o zmianie, a nie wiesz jak i od czego zacząć? Stoisz w miejscu i boisz się zrobić kolejny? A może po prostu chcesz w końcu zacząć robić to, co od lat pozostaje tylko w sferze Twoich marzeń? Chcesz osiągać niezwykłe cele? Nie czekaj – weź życie w swoje ręce!
Zapraszam do współpracy!
Pracuję w biznesie, sporcie, modelingu, z ludźmi mediów, estrady… i nie tylko. Jestem Certyfikowaną Trenerką Mentalną, Licencjonowaną Konsultantką i Trenerką Odporności Psychicznej, Trenerką Biznesu w zakresie Kompetencji Liderskich i Społecznych, Specjalistą Psychologii Sportu i Mistrzostwa. Mentorką umiejętności ludzkich – osobą, która towarzyszy innym w głębokiej zmianie osobistej i zawodowej.
Specjalizuję się w rozwoju umiejętności społecznych (miękkich) i psychologii mistrzostwa. Maksymalizuję potencjał, oswajam wewnętrznych sabotażystów i pomagam osiągać niezwykłe cele, ambitnym ludziom.
Napisz do mnie
Ⓜ️ hello@magdalenazapadka.com
🌐 www.magdalenazapadka.com
MENTAL PRO • Magdalena Zapadka • Trener Mentalny • Trening Mentalny • Trener Biznesu People Skills • Performance Power Skills Mentor • Rozwój Osobisty • Odporność Psychiczna • Wewnętrzna Siła • Emocje • Stres • Presja • Psychologia Sportu i Biznesu • FRIS • Przywództwo • Zarządzanie Talentami • Budowanie Zespołu • Sukces • Psychologia Mistrzostwa • Potencjał • Komunikacja • Mindset • MTQ Family Group – MTQ48 MTQ48 PLUS MTQ48 SPORT • Nawyki
